Thành phố Hà Nội

Hà Nội là thủ đô, là thành phố đứng thứ hai Việt Nam về diện tích đô thị sau thành phố Hồ Chí Minh, nó cũng đứng thứ hai về dân số với 6.561.900 người (2010). Nằm giữa đồng bằng sông Hồng trù phú, nơi đây đã sớm trở thành một trung tâm chính trị và tôn giáo ngay từ những buổi đầu của lịch sử Việt Nam. Năm 1010, Lý Công Uẩn, vị vua đầu tiên của nhà Lý, quyết định xây dựng kinh đô mới ở vùng đất này với cái tên Thăng Long. Trong suốt thời kỳ của các triều đại Lý, Trần, Lê, Mạc, kinh thành Thăng Long là nơi buôn bán, trung tâm văn hóa,giáo dục của cả miền Bắc. Khi Tây Sơn rồi nhà Nguyễn lên nắm quyền trị vì, kinh đô được chuyển về Huế và Thăng Long bắt đầu mang tên Hà Nội từ năm 1831, dưới thời vua Minh Mạng. Năm 1902, Hà Nội trở thành thủ đô của Liên bang Đông Dương và được người Pháp xây dựng,quy hoạch lại. Trải qua hai cuộc chiến tranh, Hà Nội là thủ đô của miền Bắc rồi nước Việt Nam thống nhất và giữ vai trò này cho tới ngày nay.

Sau đợt mở rộng địa giới hành chính vào tháng 8 năm 2008, Hà Nội hiện nay có diện tích 3.345,0 km², gồm 10 quận, 1 thị xã và 18 huyện ngoại thành. Cùng với Thành phố Hồ Chí Minh, Hải Phòng và Đà Nẵng, Hà Nội là một trong bốn trung tâm kinh tế hàng đầu của cả quốc gia. Năm2009, sau khi mở rộng, GDP của thành phố tăng khoảng 6,67%, tổng thu ngân sách khoảng 70.054 tỷ đồng. Hà Nội cũng là một trung tâm văn hóa, giáo dục với các nhà hát, bảo tàng, các làng nghề truyền thống, những cơ quan truyền thông cấp quốc gia và các trường đại học lớn.


Vị trí, địa hình


Ảnh chụp vệ tinh khu vực Hà Nội
Nằm chếch về phía tây bắc của trung tâm vùng đồng bằng châu thổ sông Hồng, Hà Nội có vị trí từ 20°53' đến 21°23' vĩ độ Bắc và 105°44' đến 106°02' kinh độ Đông, tiếp giáp với các tỉnh Thái Nguyên, Vĩnh Phúc ở phía Bắc, Hà Nam, Hòa Bình phía Nam, Bắc Giang, Bắc Ninh và Hưng Yên phía Đông, Hòa Bình cùng Phú Thọ phía Tây. Hà Nội cách thành phố cảng Hải Phòng 120 km. Sau đợt mở rộng địa giới hành chính vào tháng 8 năm 2008, thành phố có diện tích 3.324,92 km², nằm ở cả hai bên bờ sông Hồng, nhưng tập trung chủ yếu bên hữu ngạn.

Địa hình Hà Nội thấp dần theo hướng từ Bắc xuống Nam và từ Tây sang Đông với độ cao trung bình từ 5 đến 20 mét so với mực nước biển. Nhờ phù sa bồi đắp, ba phần tư diện tích tự nhiên của Hà Nội là đồng bằng, nằm ở hữu ngạn sông Đà, hai bên sông Hồng và chi lưu các con sông khác. Phần diện tích đồi núi phần lớn thuộc các huyện Sóc Sơn, Ba Vì, Quốc Oai, Mỹ Đức, với các đỉnh núi cao như Ba Vì (1.281 m), Gia Dê (707 m), Chân Chim (462 m), Thanh Lanh (427 m), Thiên Trù (378 m)... Khu vực nội thành có một số gò đồi thấp, như gò Đống Đa, núi Nùng.

Thủ đô Hà Nội có bốn điểm cực là:
Cực Bắc là xã Bắc Sơn, huyện Sóc Sơn.
Cực Tây là xã Thuần Mỹ, huyện Ba Vì.
Cực Nam là xã Hương Sơn, huyện Mỹ Đức.
Cực Đông là xã Lệ Chi, huyện Gia Lâm.


Dân số

Các thống kê trong lịch sử cho thấy dân số Hà Nội tăng nhanh trong nửa thế kỷ gần đây. Vào thời điểm năm 1954, khi quân đội Việt Minh tiếp quản Hà Nội, thành phố có 53 nghìn dân, trên một diện tích 152 km². Đến năm 1961, thành phố được mở rộng, diện tích lên tới 584 km², dân số 91.000 người. Năm 1978, Quốc hội quyết định mở rộng thủ đô lần thứ hai với diện tích đất tự nhiên 2.136 km², dân số 2,5 triệu người.[16] Tới năm 1991, địa giới Hà Nội tiếp tục thay đổi, chỉ còn 924 km², nhưng dân số vẫn ở mức hơn 2 triệu người. Trong suốt thập niên 1990, cùng việc các khu vực ngoại ô dần được đô thị hóa, dân số Hà Nội tăng đều đặn, đạt con số 2.672.122 người vào năm 1999.[17][18][19] Sau đợt mở rộng địa giới gần đây nhất vào tháng 8 năm 2008, thành phố Hà Nội có 6,233 triệu dân và nằm trong 17 thủ đô có diện tích lớn nhất thế giới.[20] Theo kết quả cuộc điều tra dân số ngày 1 tháng 4 năm 2009, dân số Hà Nội là 6.451.909 người,[21] dân số trung bình năm 2010 là 6.561.900 người .[22]

Mật độ dân số trung bình của Hà Nội là 1.979 người/km². Mật độ dân số cao nhất là ở quận Đống Đa lên tới 35.341 người/km², trong khi đó, ở những huyện như ngoại thành như Sóc Sơn, Ba Vì, Mỹ Đức, mật độ dưới 1.000 người/km².

Về cơ cấu dân số, theo số liệu 1 tháng 4 năm 1999, cư dân Hà Nội và Hà Tây chủ yếu là người Kinh, chiếm tỷ lệ 99,1%. Các dân tộc khác như Dao, Mường, Tày chiếm 0,9%. Năm 2009, người Kinh chiếm 98,73% dân số, người Mường 0,76% và người Tày chiếm 0,23 %[21].

Năm 2009, dân số thành thị là 2.632.087 chiếm 41,1%, và 3.816.750 cư dân nông thôn chiếm 58,1%.[22]

Danh sách các đơn vị hành chính Hà Nội
Mã hành chính	Tên Thị xã/Quận/Huyện	Đơn vị trực thuộc	Diện tích (km²)	Dân số (Điều tra dân số ngày 1/4/2009)
10 Quận
1	Quận Ba Đình	14 phường	9,22	225.910
2	Quận Hoàn Kiếm	18 phường	5,29	147.334
3	Quận Tây Hồ	8 phường	24	130.639
4	Quận Long Biên	14 phường	60,38	226.913
5	Quận Cầu Giấy	8 phường	12,04	225.643
6	Quận Đống Đa	21 phường	9,96	370.117
7	Quận Hai Bà Trưng	20 phường	9,6	295.726
8	Quận Hoàng Mai	14 phường	41,04	335.509
9	Quận Thanh Xuân	11 phường	9,11	223.694
268	Quận Hà Đông	17 phường	47,91	233.136
	Cộng các Quận	145 phường	233,55	2.414.721
1 Thị xã
269	Thị xã Sơn Tây	9 phường và 6 xã	113,47	125.749
18 Huyện
271	Huyện Ba Vì	30 xã và 1 thị trấn	428	246.120
277	Huyện Chương Mỹ	30 xã và 2 thị trấn	232,9	286.359
273	Huyện Đan Phượng	15 xã và 1 thị trấn	76,8	142.480
17	Huyện Đông Anh	23 xã và 1 thị trấn	182,3	333.337
18	Huyện Gia Lâm	20 xã và 2 thị trấn	114	229.735
274	Huyện Hoài Đức	19 xã và 1 thị trấn	95.3	191.106
250	Huyện Mê Linh	16 xã và 2 thị trấn	141.26	191.490
282	Huyện Mỹ Đức	21 xã và 1 thị trấn	230	169.999
280	Huyện Phú Xuyên	26 xã và 2 thị trấn	171.1	181.388
272	Huyện Phúc Thọ	25 xã và 1 thị trấn	113,2	159.484
275	Huyện Quốc Oai	20 xã và 1 thị trấn	147	160.190
16	Huyện Sóc Sơn	25 xã và 1 thị trấn	306,74	282.536
276	Huyện Thạch Thất	22 xã và 1 thị trấn	202,5	177.545
278	Huyện Thanh Oai	20 xã và 1 thị trấn	129,6	167.250
50	Huyện Thanh Trì	15 xã và 1 thị trấn	68.22	198.706
279	Huyện Thường Tín	28 xã và 1 thị trấn	127.7	219.248
19	Huyện Từ Liêm	15 xã và 1 thị trấn	75,32	392.558
281	Huyện Ứng Hòa	28 xã và 1 thị trấn	183,72	182.008
	Cộng các Huyện	398 xã và 22 thị trấn	2.997,68	3.911.439
	Toàn thành phố	154 phường, 404 xã và 22 thị trấn	3.344,7	6.451.909